Duyurular

Ebeveyn-Çocuk Arasında Kaliteli Zaman Karmaşası

Ebeveyn-Çocuk Arasında Kaliteli Zaman Karmaşası

Ebeveynlerin en önemli kaygılarından biri de çocukları ile kaliteli zaman geçirememektir. Özellikle de çalışan ve dolayısıyla çocuklarıyla yeterli zamanı geçiremeyenler bu kaygıyı daha fazla yaşamaktadırlar. Bu nedenle çocuklarına ayıramadıkları zamanı hediyeler alarak, oyunlar oynayarak telafi etmeye çalışırlar. Fakat bu durum geçirilemeyen kaliteli zamanın yerini tutmadığı gibi, çocukların tutum ve davranışlarını da olumsuz yönde etkilemektedir. Bunun nedeni ise anne babaların “kaliteli zaman” denilen kavramın anlamını tam olarak bilmemelerinden kaynaklanmaktadır. Peki kaliteli zaman ne anlama gelmektedir?

Kaliteli zaman; anne babanın çocukla sadece fiziksel olarak bir arada olup günler, saatler geçirmesi demek değildir. Aksine ebeveynin çocuğa konsantre olduğu, sadece onunla ilgilendiği, duygusal, fiziksel ve bilişsel olarak etkileşime girdiği bir süreçtir. Bu süreçte çocukla bir şeyler paylaşabilmek ve kişilik gelişimine olumlu katkıda bulunabilmek oldukça önemlidir.  Çünkü çocuklar, anne babalarının kendi dünyalarına aktif bir biçimde katılımına ihtiyaç duyarlar. Bu nedenle çocukla geçirilen zamanda dinlemek, anlamak, üzüntülerini, kızgınlıklarını, heyecanlarını, sevinçlerini, kaygılarını paylaşabilmek ve çocuğun önemsediği kadar önemsendiğini hissettirmek esastır. Tüm bu süreçler çocukla geçirilen zamanın kaliteli olması anlamını taşımaktadır.

Kaliteli Zaman Geçirebilmek için Dikkat Edilmesi Gerekenler

Çocuğun yaşı ve gelişim düzeyi

Dönemsel ihtiyaçları

İlgi alanları

Sevdiği/sevmediği oyuncak ve oyunlar

Günlük rutini bozmayan aktiviteler/faaliyetler

Bebeklikten Ergenliğe Kaliteli Zaman Geçirme Yolları

0-2 Yaş Dönemi

0-2 yaş grubu çocukları hayatın güven ve bağlanma evresindedirler. Bu dönem aynı zamanda çocuğun dünyayı tanıyacağı, sözel ve motor becerilerini geliştireceği yıllardır. Bu yaş aralığındaki çocukla kaliteli zaman geçirmenin altın kuralı; olabildiğince fazla göz teması kurmak ve dil gelişimini destekleyici oyunlar oynamaktır. Çocuğa ayrılan zaman diliminde örneğin oyun oynarken, başka bir şey ile ilgilenmek, oyunu aniden kesip ortamdan uzaklaşmak gibi durumlar çocukla oluşturulmaya çalışılan güven bağını zedeleyerek olumsuz sonuçların ortaya çıkmasına sebep olabilir. Bu nedenle birlikte geçirilen zaman içerisinde anne-baba-çocuk ilişkisini ve çocuğun kendine olan güvenini arttırmak için başarılarını fark ettirmek ve olumlu geribildirimler vermek gerekir.

3 Yaş Dönemi

3 yaş ve sonrası dönemlerdeki çocuklarda oyunlar belirli limitlerle sınırlandırılabilir. Ancak bu sınırlar çocuğun yaşına ve gelişimine uygun ölçüde belirlenmelidir. Bu yaş dönemindeki çocukların bilişsel gelişimini desteklemek açısından “hayali oyunlarla” sınırlama yapmak yararlı olmaktadır. Örneğin; hamurla, kumla, legolarla oynamak ya da resim yapmak çocuğun hayal gücünü geliştirici niteliktedir.

Ayrıca önemli bir diğer nokta ise, çocukla bu oyunları oynarken fiziksel yardımdan kaçınmak, motivasyonu arttırıcı sözel yönergelerde bulunmak ve çocuğun ortaya çıkardığı ürünün önemsendiği hissini aktarabilmektir.

4-5 Yaş Dönemi

Bu dönem insanın gelişim dönemleri içerisinde belki de en kritik ve önemli olanıdır. Çünkü cinsel kimlik kazanımı bu dönemde gerçekleşmektedir. 4-5 yaş itibariyle çocuğun özdeşim figürü olan hemcinsi ebeveyn ile ilişkisi ve paylaşımı oldukça önem kazanır. Mesela kız çocuğu anne ile mutfakta yemek yapmaktan erkek çocuğu ise, baba ile maç izlemek gibi aktivitelerden hoşlanır. Ayrıca bu dönemde çocukta karşı cinsi olan ebeveyne aşk ve ebevevn gibi davranma eğilimi görülmektedir. Bu sürecin sağlıklı atlatılması çocukla etkili iletişime geçmek, cinsiyet rollerini iyi tanımasını sağlamak ve anne baba arasındaki sağlıklı çift ilişkisi ile mümkündür. Yine bu dönemde fiziksel açıdan çocukların kas becerilerinin ve hayal dünyalarının gelişmesiyle sanatsal faaliyetler ( resim yapma, kesme-yapıştırma, birlikte boya yapma, resimli hikayeleri birlikte yorumlama vb) yapmak oldukça yararlıdır.

İlkokul Çağı

Okul çocuğu artık kendinin ve isteklerinin farkındadır. Bu dönemde onunla aktivite planını paylaşmak, ondan beklentilerini almak ve hatta uygun zamanda aktiviteyi planlaması yönünde teşvik ederek sorumluluk vermek doğrudur. Bu yaş çocuklara aktivite önerisi sorulduğunda seçenekler; televizyon seyretmek, bilgisayar oynamak, alışveriş yapmak ve sinemaya gitmek olabilir. Bazen bu talepler, aileleri çıkmazda bırakabilir. Çünkü çocukları mümkün olduğunca farklı aktivitelere teşvik etmek gerekir. Televizyon izlerken veya bilgisayar oynarken önemli olan, bu süreci herkesin ekrana baktığı, sessiz geçirilen bir süre olmaktan kurtarmaktır. Bu zamanlarda onunla fikir alışverişinde bulunmayı, yani birlikte iletişim içinde olmayı ve mümkün olduğunca çok fazla göz teması kurmayı unutmamalısınız. Bu yaş grubunda alternatifler aileler tarafından kutu oyunları olarak tercih edilmelidir. Örneğin, tombala, puzzle yapmak, scrabble oynamak hem çocukla kaliteli zaman geçirmek hem de bilişsel ve sözel gelişimini desteklemek açısından tercih edilebilir seçeneklerdir.

Ergenlik Dönemi

Ergenlik dendiğinde ilk akla gelen, çocuğun aileden uzaklaşıp bireyselleşme çabası ve ailelerin sıklıkla söylediği gibi gencin “odasına kapanması, tüm zamanını arkadaşlarıyla geçirmek istemesi”dir. Birlikte zaman geçirirken çocuğun yaşı ilerledikçe onun da bir birey olduğu unutulmamalıdır. Mutlaka anne-babayla birlikte belirlenen aktiviteyi yapması gerektiği düşünülmemelidir. Ancak çocukla ortak karar verilerek planlanan aktivitelerin tercih edilmesi ve bu aktiviteler sırasında yaşanan olumsuzlukların gündem oluşturmaması gerekir.  Unutmayın; ergenlik dönemi her e kadar zor olsa da sağlıklı atlatılması gereken geçici bir süreçtir.

Evde Kaliteli Zaman Geçirebilmek için İpuçları

Gazete, Dergi, Kitap: Gazete ve dergileri birlikte okumak kadar, okurken çocuğunuzla değişik etkinlikler yapmanız da oldukça keyiflidir. Resimler hakkında konuşmak, resimlerdeki insanlara konuşma balonları yazmak, kendi gazetenizi yaratmak, dergilerde çıkan ilgi çekici fotoğraflara yeni başlıklar yaratmak hem çocuğunuza okuma alışkanlığı kazandırmak hem de düşünme ve yorumlama yetisini geliştirmesine faydalı olacaktır.

Yemek saati:Yemek yemek çoğu çocuk için bazen zevkli olmayabilir ancak her çocuk yemek yapmayı sever! Örneğin, sandviç malzemeleri hazırlayıp bunlarla leziz bir sandviç yapmak, meyve salatası hazırlamak, puding, kurabiye, poğaça yapmak hem çocuğunuza yemek yeme alışkanlığı kazandırmanıza hem de onun motor becerilerinin gelişmesine yardımcı olacaktır.

Tamir zamanı:Evinizde bulunan her nesne çocuğunuz için oyuncak niteliği taşıyabilir. Çocuklarda genellikle inceledikleri şeyin içinde ne olduğunu merak ederler. Bunun için çocuğunuzun yaşına ve gelişimine göre hazırlayacağınız bir tamir çantasını ona hediye edebilir ve evdeki ufak tefek zararsız tamirleri birlikte yapabilirsiniz. Bu çocuğunuzun hem el-göz koordinasyonunun hem de ince motor kas gelişimine katkıda bulunacaktır.

Bahçedeki Bilim Adamı:günümüzde bahçe bulmak zorlaştı ancak çocuğunuzla bir parka gidip kum, taş, çimenler vs. topladığınız küçük numuneleri çocuğunuzla bir deftere yapıştırabilir ya da resmini çizebilirsiniz. Bu hem çocuğunuzun doğayı yakından tanımasına hem de görsel-uzaysal algısının gelişmesine yararlı olacaktır.

Kutuda Ne Var? Kutuya koyacağınız her hangi bir nesneyi çocuğunuzun en fazla 10 soru sorarak bulmasını isteyebilirsiniz. Oyunu ilk oynamaya başladığınızda sizde fazla bilgi alması gerekebilir ancak ikinci defa oynadığınızda sakladığınız nesneyi çok daha kolay bulacaktır. Bu oyun çocuğunuzun olaylar/durumlar karşısında tümevarım ve yordama yaparak çıkarımda bulunmasını sağlayacaktır.

Tüm bunların amacı; çocuğunuzla zaman geçirirken hem ebeveyn-çocuk bağını güçlendirmek hem de çocuğunuzun kişisel gelişimine katkıda bulunabilmektir. Unutmayın ki; bir çocuk doğduğu andan itibaren ne kadar çok doğru uyaran alırsa hem zekası gelişir hem de sosyalleşebilir.